Ontdek hoe je zelf realistische Nederlandse bovenleiding (NS) maakt voor je modelspoorbaan. Bekijk de video en tips voor zelfbouw masten en portalen
Waarom kiezen voor Nederlands voorbeeld bovenleiding?
De standaard bovenleiding uit de winkel past vaak niet bij een Nederlandse modelspoorbaan. Daarom ben ik gestart met de zelfbouw van NS-bovenleiding. In dit artikel deel ik mijn ervaring met het ontwerpen en printen van deze iconische portalen.
Zelfbouw van masten en portalen
Het geheim van een realistische baan zit in de details. Door gebruik te maken van moderne technieken (zoals de 3D-printer die we eerder bespraken), kun je exact de juiste verhoudingen van de Nederlandse spoorwegen nabootsen. Of het nu gaat om de klassieke vakwerkportalen of de moderne ronde masten: zelf maken geeft het mooiste resultaat.
Bekijk de video: Nederlandse bovenleiding in actie
In onderstaande video zie je het eindresultaat op mijn baan. De bovenleiding geeft de modelbaan direct die herkenbare Nederlandse sfeer. Inmiddels ben ik overgestapt naar het maken van filigraan rijdraden van elastiek, zie deze video. Op 24trains staat de hele video.
Aangezien er op internet voor mij niet genoeg was te vinden over het zelf maken van bovenleiding naar Nederlands voorbeeld heb ik alle informatie welke ik wel heb gevonden op het internet gebundeld en hier alle gegevens uitgehaald die ik nodig had. De mallen voor de rijdraden en de portaalmasten heb ik samengesteld met deze gegevens en de gegevens uit de praktijk o.a. door veel foto’s van diverse bovenleidingen te maken.
Het gebruikte materiaal voor de rijdraden is verkoperd lasdraad van 0.6mm. Lasdraad is na afwikkeling gebogen en dat is niet handig om mee te werken. Neem een meter of 3 lasdraad. Klem dit aan de ene kant in de boormachine en de andere kant in een bankschroef. Laat de boormachine even rustig lopen tot de draad zover is getordeerd dat de spanning er af is en de draad recht is. Te lang laten draaien dan breekt de draad of wordt onbruikbaar, let dus goed op de draad springt je anders om de oren. Dus veiligheidsmiddelen gebruiken!!!!. De rijdraad is net als de werkelijkheid dubbel uitgevoerd. De masten zijn gemaakt met messing profielen.
Boven is de mal om de rijdraden te maken. Op het onderste gedeelte staan steeds 3 pennetjes van 0.6 mm. Hiertussen worden de 2 rijdraden gelegd. Vervolgens worden de hangdraden ertussen gesoldeerd. Dit geheel verhuist naar het bovenste deel van de mal en daar wordt de hangdraad gemonteerd. Ook deze mal bestaat uit pennetjes van 0.6 mm om de hangdraad op zijn plaats te houden. De andere mallen zijn voor de dubbele en 6 voudige portaalmast.
De mal om de portaalmasten voor dubbelspoor te maken. Ik heb eerst een tekening op schaal gemaakt en deze vervolgens als onderlegger voor de mal gebruikt. Hier plak ik vilt stukjes op om de profielen op te sluiten. Dit zijn viltjes die je onder de stoel plakt wanneer je een parketvloer hebt.
Het eerste proefstuk van de rijdraad in detail, het kan nog beter.
Nu eerst maar eens even kijken hoe het geheel er uit gaat zien. Hier alvast een montage van portaalmasten met de rijdraden. Deze foto is niet bewerkt met Photoshop maar is gewoon een geslaagde opstelling van proefstukje en camera voor het raam met zicht op de tuin. Nu nog de voetjes maken, de masten en draden verven en de grindbedding afwerken.
Hier ga ik een mal maken van DAS klei voor de mastvoetjes.
Met de vorm druk ik het profiel van de mastvoetjes in de klei. Zo’n profiel is altijd wel te vinden. Dit is een kerstboompje van hout op zijn kop maar er zijn ook olielampjes die een messing kop hebben van exact de juiste afmetingen. Deze koppen zijn los te koop bij o.a. Blokker.
Als de DAS klei droog is, een dag of twee, beplak ik de onderkant met tape zodat het aan te brengen gips er niet doorloopt. De uitsparingen voor de voetjes smeer ik licht in met olijfolie zodat de voetjes na droging gemakkelijk loslaten.
Vervolgens giet ik de uitsparingen vol met snelwerkend gips en na 30 minuten kan ik de 15 voetjes eruit drukken. Ze moeten nog wel even ontvet worden anders houdt de verf niet zo goed. De voetjes zijn nu al zo sterk dat de gaten erin geboord kunnen worden. Voor een H-profiel van 2.5 mm moet er een gat in worden geboord van 3.2 mm. Het beste is om eerst een klein gaatje te boren van 1 mm. Hierna nog een keer met een boor van 2.5 mm en dan pas met 3.2 mm. Het risico van breken van het voetje is dan praktisch nihil.
Op de plaats waar de portaalmast moet komen boor ik een gat van 3.2 mm. Dit gat verzink ik met een verzinkboor. Hierin plaats ik een vooraf vertinde verzonken M3 bout, het solderen van het H-profiel gaat dan makkelijker. Nu eerst het H-profiel aan de onderzijde vertinnen en niet vergeten nu eerst het voetje op het H-profiel te schuiven. Nu kan het H-profiel op de kop van de bout worden gesoldeerd, ondertussen hou je nog wel even een blokhaakje naast het H-profiel want hij moet natuurlijk wel haaks staan. Vervolgens kan de andere kant van de portaalmast op dezelfde manier worden vastgezet.
Nog even het voetje naar beneden schuiven en de portaalmast staat op zijn plaats.
Overspanning voor 6 sporen op dezelfde manier gemaakt als voor 2 sporen.
De portaalmast geschilderd. Ziet er al een stuk beter uit. Ik heb niet gekozen voor zink-groen maar voor de kleur zoals ze hier voor de deur staan aan de spoorlijn Arnhem Nijmegen. Op de foto zijn ze wel wat lichter als in werkelijkheid.
En nog even de bedding van grid en gras voorzien.
Kijk ook eens voor bovenleiding op:
http://encyclopedie.beneluxspoor.net/index.php